Powrót do przeszłości w szkole
Czy pamiętacie ten głośny, metaliczny, nagły dźwięk szkolnego dzwonka? Często przerywał intensywne myślenie, zaburzał skupienie, potrafił wystraszyć w chwili największej ciszy. Często nieświadomie tworzył uczucie napięcia, kiedy do końca lekcji zostało kilka minut i… zaczynało się odliczanie. „Jeszcze tylko pięć minut” – powtarzaliśmy w myślach, czując zniecierpliwienie.
Dlaczego dzwonek rozprasza ucznia?
Dziś wiemy już więcej o wychowaniu, o czynnikach, które kreują pierwsze doświadczenia dziecka, zwłaszcza w szkole podstawowej. O tym, jak dźwięki wpływają na nasz układ nerwowy – a szczególnie układ nerwowy dzieci. Badania z zakresu neuropsychologii i pedagogiki przeprowadzone w Danii już na początku lat 2000 wykazały, że hałas może wywoływać u dzieci reakcję stresową – zachęcamy do zapoznania się z tym artykułem . Organizm traktuje go jak sygnał alarmowy – serce zaczyna bić szybciej, a ciało się napina. Nagły, metaliczny dźwięk dzwonka może de facto „resetować” uwagę i powodować stres – co wpływa na jakość lekcji, obniżając jednocześnie poziom koncentracji. Dla wielu uczniów ten niepozorny sygnał oznacza nie tylko koniec lekcji, ale też bodziec, który może skutecznie wybić z rytmu, zwłaszcza jeśli dziecko było właśnie głęboko zanurzone w zadaniu czy rozmowie. Szczęśliwie dziś możemy tworzyć szkolny świat bardziej świadomie, zaczynając od zmiany podstawowych czynników, które tworzą ułożony lub chaotyczny świat myślenia i reagowania dziecka.
Jak wygląda nauka w szkole bez dzwonków?
Harmonogram dnia nie różni się od typowej szkoły, a godziny rozpoczynania i kończenia lekcji są stałe. Ustalony czas przerw wspiera w integracji między uczniami, porządkując organizację dnia. Wykluczamy jedynie element, który może przeszkadzać: zamiast sztucznie przerywać tok zajęć, umożliwiamy kończenie lekcji w sposób naturalny. W ten sposób zyskujemy swobodę w kontakcie nauczyciela i ucznia, jeśli dany temat potrzebuje domknięcia – bez drastycznego przerywania przeraźliwym dźwiękiem dzwonka. To buduje w dziecku poczucie, że wie, co się będzie działo i jak będzie wyglądała lekcja. Dzięki temu dzieci nie uczą się odliczania do końca lekcji – uczą się bycia „tu i teraz”, zaangażowania i skupienia na temacie, który nie jest sztucznie przerywany przez dzwonek. Ta swoboda daje uczniowi kontrolę i skupienie nad tematem lekcji. Brak dzwonków to nie tylko symbol, ale też konkretna zmiana w sposobie myślenia o edukacji: to relacja i rytm klasy są ważniejsze niż zegar na ścianie. Nauczyciele mają większą swobodę w planowaniu zajęć – jeśli jakaś rozmowa wymaga kilku minut więcej, żadna z wypowiedzi nie zostanie przerwana dzwonkiem w pół zdania. A jeśli dzieci potrzebują chwili oddechu, jest na to przestrzeń.
Jakie efekty daje rezygnacja z dzwonków w szkole?
Wprowadzenie takiej zmiany wymagało przemyślenia organizacji dnia, ale wiemy, że warto. Zależy nam, aby obserwować większy spokój na korytarzach, mniej pośpiechu, mniej nerwowości. Dzieci nie wybiegają z sal jak z procy – wychodzą spokojnie, często kończąc rozmowę z nauczycielem czy kolegą. Wiemy, że szkoła to coś więcej niż program nauczania. To także atmosfera, rytm dnia, emocje, z jakimi dzieci codziennie przychodzą do klasy dlatego każdy szczegół – nawet ten, który wydaje się tak oczywisty, jak dźwięk dzwonka – ma znaczenie.
Zmieniajmy szkoły na bardziej przyjazne. Krok po kroku, zaczynając od dźwięku.
Comments are closed